လါယူၤလံ ၂၉သီ, ၂၀၂၆နံၣ်
ကၠီၣ်တဲၣ်-ကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်ဆၢ ကရ့ၣ်နံၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤ နီၣ်ဂံၢ်(၁) ပှၤသးစၢ်တနီၤအံၤ လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤခွဲးယၥ်အဂီၢ် ဟးထီၣ်၀ဲဆူ၀့ၢ်ဘီကီၥ် ဖဲမဟါဂီၤအဆၢကတီၢ်အဂ့ၢ် တၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်န့ၣ်ဟ့ၣ်ပျဲ၀ဲလၢ ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ် ကဖံးမၤဘၣ်တၢ်လၢတၢ်ချၢအဂီၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံ သမံသမိးကိး၀ဲ ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ ကရ့ၣ်နံၣ််ဒီးကရ့ၣ်နံၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်ဆူ စဲးဖီကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်, တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျး, တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
မဟါဂီၤအဆၢကတီၢ် သးစၢ်လၢ ဟးထီၣ်၀ဲဆူ ၀့ၢ်ဘီကီၥ်န့ၣ် အိၣ်၀ဲ ၈၀ဂီၤဃၥ်ဃၥ်၀ံၤ ကနုၥ်လီၤဖံးမၤတၢ်လၢ တၢ်မၤအဂူၥ်အဂီၤတဖၣ်အပူၤအဂ့ၢ် တၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးအလဲၤ၀ဲတၢ်မၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကလူၤပိၥ်မၤထွဲ၀ဲ လံၥ်ဃံးဃၥ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီအသိး၀ံၤ ကဟံးန့ၢ်တၢ်လဲၤခီဖျိအသိး တၢ်ဆၢကတီၢ်မ့ၢ်ပှဲၤထီၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်မၤလၢြကၢးဒီးအီၤတဖၣ်အပူၤ နုၥ်လီၤမၤတၢ်သ့အဂ့ၢ် ကရ့ၣ်နံၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤ(၁) သးစၢ်ပိၥ်မုၣ် သရၣ်မုၣ် အငဲ စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
“အခဲအံၤဒ်သိး ပှၤဒဲက၀ဲၤဖိတဖၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ဟ့ၣ်အီၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢ ကဖံးမၤဘၣ်တၢ်အဖီခိၣ်ယအဲၣ်ဒိးလၢ အ၀ဲသ့ၣ်ကဟံးန့ၢ်၀ဲလီၤ. တၢ်မၤန့ၣ် အကဲ၀ဲ ကီၢ်စါ(တၢ်သူၣ်ထီၣ်)တၢ်မၤတဖၣ်မ့ၢ်သ့လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်လံၥ်ဃံးဃၥ်န့ၣ် ၁နံၣ်ဧါ ၂နံၣ်ဧါန့ၣ် ဒ်အ၀ဲသ့ၣ်ကိး၀ဲအသိးလီၤ. ဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်၀ံသးစူၤလီၤ. နံၣ်လၢလီၢ်ခံတဖၣ်န့ၣ် တၢ်မၤလၢပတအဲၣ်ဒိးမၤတဖၣ် ပဆီတလဲဖံးမၤသ့အဂ့ၢ်” စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤဖိ ကဖံးမၤဘၣ်တၢ်အပူၤ ပှၤလၢပၣ်ဃဒၥ်၀ဲတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဆိးဖံးမၤတၢ်လၢသ့လၢ အဖိးသဲစးအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ဒီး ကီၢ်ပူၤတၢ်အိၣ်သးတဖၣ် တဂၢၤတကျၢၢ်ဘၣ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်အဂုၤအဂီၤတဖၣ်အဃိ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖၣ်အပူၤ ပှၤလၢဟဲအိၣ်ကဒု၀ဲတဖၣ်အိၣ်ထီၣ်၀ဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အသိး ဖဲန့ၣ်အကျါ ကအီၣ်ဘၣ်အီဘၣ်အဂီၢ် ပှၤလၢဖံးမၤတၢ်လၢ တဖိးသဲစးအပူၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲဒံးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၥ်ထၢအဂီၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ် တၢ်တၤတၢ်တဖၣ်အဂီၢ် ကအိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢနီၢ်ကစၢ်ခီၣ်ကသ့အဂီၢ် ကသူ၀ဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်အံၤအသိးအဂ့ၢ် သရၣ်မုၣ် အ၀ဲစံးကဒီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်အံၤအဖီခိၣ် ကသူ၀ဲအဂ့ၤကတၢၢ်ဒီး နီၢ်ကစၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်မၤလီၤမၢ်ကွံၥ်ဒဲက၀ီၤတၢ်တိၥ်ကျဲၤတဖၣ်မ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်ဒၣ်လဲၥ် ဆၢထၢၣ်လၢနီၢ်ကစၢ်ခီၣ်မ့ၢ်သ့န့ၣ် တၢ်၀ဲအံၤဘၣ်လီၣ်ဘၣ်စးဒိၣ်မး”အဂ့ၢ် စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
အမဲရကၤပဒိၣ်ဒီၣ်နၢၤထြၢးကဲထီၣ်ကီၢ်ခိၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ပတုၥ်ကွံၥ်၀ဲ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ပှၤဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အဃိ ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီး ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲန့ၣ်လီၤ.
လီၤဆီဒၣ်တၢ် တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ဆူၣ်ချ့ဒီး ကသံၣ်ကသီတဖၣ်တကးဘၣ် တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂုၤအဂၤတဖၣ်အဖီခိၣ် တၢ်တၤတၢ်တဖၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲအဖီခိၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်စ့ၢ်ကီး ပၥ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီး ကရၢအဂုၤအဂၤတဖၣ်၀ံၤ ရဲၣ်ကျဲၤဘှါရှဲ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ် အလီၢ်ခံကတၢၢ်တၢ်ပျဲလၢ Right to Work တၢ်မၤကျဲအဖီခိၣ် သးနံၣ်လၢတၢ်ပၥ်ပနီၢ်ဃၥ်အီၤဒီး ပှၤလၢပှဲၤဒီးကံၢ်စီတဖၣ်, UNဒီး ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်အအိၣ် ပှၤလၢဒိးန့ၢ်ဃၥ် ၁၃ဖျၢၣ်နီၣ်ဂံၢ်ပၣ် (MOI)သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် နုၥ်လီၤဖံးမၤတၢ်သ့လၢ အဖိးသဲစးအပူၤအဂ့ၢ် န့ၣ်လီၤ.
ကရ့ၣ်နံၣ်ဒဲက၀ီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီး တုၤလၢကတီၢ်ခဲအံၤအတီၢ်ပူၤ လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ် တၢ်သမံသမိးကိး၀ဲ ၃ဘျီတုၤ ၄ဘျီလံအဂ့ၢ် တၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂီၤ – Refugee Man
